برف کوری در کوهنوردی و اسکی: علائم، پیشگیری و درمان

برف کوری چیست؟

برف کوری نام رایج نوعی فوتوکراتیت است که در اثر قرار گرفتن بیش از حد چشم در معرض اشعه ماوراءبنفش ایجاد می‌شود. در این وضعیت، قرنیه و ملتحمه چشم مانند پوستی که دچار آفتاب‌سوختگی شده باشد، تحت تأثیر UV قرار می‌گیرند.

به زبان ساده، می‌توان برف کوری را نوعی آفتاب‌سوختگی سطح چشم دانست. نکته مهم این است که زمانی که درد و سایر علائم را احساس می‌کنید، آسیب ناشی از اشعه UV معمولاً پیش از آن اتفاق افتاده است.

نام «برف کوری» ممکن است این تصور را ایجاد کند که فقط در محیط‌های برفی اتفاق می‌افتد، اما فوتوکراتیت می‌تواند در محیط‌های دیگری نیز ایجاد شود؛ از جمله کنار آب، سواحل روشن، ارتفاعات کوهستانی و حتی در اثر منابع مصنوعی UV مانند جوشکاری.

چرا برف کوری در کوهنوردی و اسکی شایع‌تر است؟

دو عامل در کوهستان اهمیت ویژه‌ای دارند: ارتفاع و انعکاس نور از سطح برف و یخ.

با افزایش ارتفاع، میزان تابش UV بیشتر می‌شود. از طرف دیگر، برف و یخ می‌توانند مقدار زیادی از تابش فرابنفش را بازتاب کنند. ترکیب ارتفاع و پوشش برفی، شرایط مناسبی برای ایجاد فوتوکراتیت ایجاد می‌کند.

به همین دلیل، اسکی‌بازان، کوهنوردان زمستانی و افرادی که مدت زیادی را روی یخچال‌ها یا زمین‌های پوشیده از برف سپری می‌کنند، باید محافظت از چشم را مانند محافظت از پوست در برابر سرما و آفتاب جدی بگیرند.

آیا برف تنها عامل برف کوری است؟

خیر. سطوح و منابع دیگری نیز می‌توانند اشعه UV را به سمت چشم بازتاب دهند یا تولید کنند:

• برف و یخ
• آب
• ماسه‌های روشن
• سواحل روشن
• سطوح بتنی و روشن
• نور مستقیم خورشید در ارتفاعات
• قوس جوشکاری
• برخی منابع مصنوعی UV

علائم برف کوری چیست؟

یکی از نکات مهم درباره فوتوکراتیت این است که علائم آن همیشه بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض نور ظاهر نمی‌شوند.

علائم ممکن است چند ساعت بعد شروع شوند و در برخی افراد چند ساعت تا یک روز بعد بیشتر احساس شوند.

برف کوری چه زمانی اتفاق می‌افتد؟

ممکن است فرد در طول یک روز آفتابی و برفی هیچ مشکل خاصی احساس نکند و چند ساعت بعد، هنگام استراحت یا حتی شب هنگام، متوجه درد و سوزش چشم شود.

این تأخیر یکی از ویژگی‌های مهم فوتوکراتیت است. بنابراین نبود علائم در لحظه مواجهه با نور به معنی ایمن بودن چشم نیست.

اگر بعد از یک روز اسکی یا کوهنوردی زمستانی، چشم‌ها شروع به درد گرفتن کردند و تحمل نور برایتان دشوار شد، برف کوری یکی از احتمالات مهم است.

آیا برف کوری باعث کوری دائمی می‌شود؟

در بیشتر موارد، برف کوری یک آسیب موقتی است و با برطرف شدن آسیب سطح قرنیه، دید نیز به حالت طبیعی برمی‌گردد. علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۴۸ ساعت کاهش پیدا می‌کنند، اگرچه موارد شدیدتر ممکن است طولانی‌تر شوند.

اما نباید کاهش دید را در کوهستان دست‌کم گرفت. اگر در ارتفاع بالا ناگهان دیدتان تار شود، تحمل نور را نداشته باشید یا نتوانید مسیر را به‌درستی ببینید، ادامه فعالیت می‌تواند خطرناک باشد.

برف کوری چقدر طول می‌کشد؟

در موارد معمول، علائم برف کوری پس از حدود یک تا دو روز بهبود پیدا می‌کنند. در موارد شدید ممکن است علائم مدت بیشتری ادامه داشته باشند.

اگر علائم به جای بهتر شدن، شدیدتر شوند یا کاهش دید ادامه پیدا کند، نباید آن را صرفاً برف کوری فرض کرد و بهتر است چشم توسط پزشک بررسی شود.

درمان برف کوری در کوهستان و خانه

درمان فوتوکراتیت در بیشتر موارد بر کاهش تحریک چشم، جلوگیری از مواجهه بیشتر با UV و کنترل علائم تمرکز دارد.

آیا باید چشم را پانسمان کنیم؟

در صورت وجود آسیب‌های دیگری مانند خراش بزرگ قرنیه، تصمیم درباره پانسمان باید توسط فرد متخصص انجام شود.

چه زمانی برف کوری یک وضعیت اورژانسی است؟

برف کوری معمولاً موقتی است، اما هر مشکل بینایی در کوهستان را نباید به آن نسبت داد.

• کاهش شدید یا غیرقابل توضیح دید
• آسیب مستقیم یا ضربه به چشم
• ورود جسم خارجی به چشم
• احتمال پارگی یا سوراخ شدن چشم
• زخم شدید پلک
• درد بسیار شدید یا رو به افزایش
• بدتر شدن علائم به جای بهبود
• باقی ماندن علائم برای مدت طولانی
• کاهش دید در ارتفاع بالا

در ارتفاعات، کاهش دید بدون علت مشخص باید جدی گرفته شود و در صورت نیاز فرد به ارتفاع پایین‌تر منتقل شده و کمک پزشکی دریافت کند.

چگونه از برف کوری در کوهنوردی جلوگیری کنیم؟

پیشگیری بسیار ساده‌تر از درمان برف کوری است. مهم‌ترین اصل این است که محافظت از چشم را فقط به روزهای کاملاً آفتابی محدود نکنید.

اشعه UV می‌تواند در شرایط ابری نیز به چشم برسد و محیط‌های برفی مقدار قابل توجهی از تابش را بازتاب می‌کنند.

۱. از عینک کوهنوردی استاندارد استفاده کنید

عینک مناسب کوهنوردی باید علاوه بر فیلتر UV، پوشش مناسبی در اطراف چشم ایجاد کند تا نور مستقیم و بازتابی از اطراف کمتر وارد چشم شود.

۲. عینک را حتی در هوای ابری استفاده کنید

ابر به معنی حذف کامل اشعه UV نیست. بنابراین در برنامه‌های زمستانی، به‌خصوص در ارتفاعات و مناطق برفی، عینک را از ابتدای برنامه همراه داشته باشید.

۳. عینک باید از اطراف هم محافظت کند

یک عینک ساده که فقط جلوی چشم را می‌پوشاند، ممکن است اجازه دهد نور از کناره‌ها وارد شود. برای اسکی و کوهنوردی زمستانی، مدل‌هایی که پوشش بیشتری در اطراف چشم ایجاد می‌کنند گزینه مناسب‌تری هستند.

۴. کلاه و نقاب را فراموش نکنید

کلاه لبه‌دار می‌تواند بخشی از نور مستقیم را کاهش دهد و در کنار عینک، محافظت بیشتری ایجاد کند؛ اما کلاه به تنهایی جایگزین عینک UV نیست.

بهترین عینک برای جلوگیری از برف کوری چیست؟

برای انتخاب عینک مناسب کوهنوردی و اسکی، فقط به تیره بودن لنز توجه نکنید.

• محافظت مؤثر در برابر اشعه UV
• پوشش مناسب اطراف چشم
• کاهش ورود نور از کناره‌ها
• کیفیت اپتیکی مناسب
• تناسب مناسب با صورت
• راحتی در استفاده طولانی‌مدت
• مناسب بودن برای فعالیت موردنظر
• مقاومت مناسب در برابر شرایط محیطی

آیا لنز پلاریزه از برف کوری جلوگیری می‌کند؟

لنز پلاریزه می‌تواند شدت نور خیره‌کننده و بازتاب‌های مزاحم را کاهش دهد و در محیط‌های برفی برای راحتی دید بسیار مفید باشد.

با این حال، نکته اصلی هنگام خرید عینک برای پیشگیری از فوتوکراتیت، محافظت در برابر UV است.

بنابراین صرفاً پلاریزه بودن لنز را معیار انتخاب قرار ندهید؛ عینک باید محافظت مناسب در برابر اشعه UV نیز داشته باشد.

آیا برف کوری فقط در زمستان اتفاق می‌افتد؟

خیر. اگرچه نام برف کوری با محیط‌های زمستانی و برفی گره خورده است، اما فوتوکراتیت می‌تواند در محیط‌های بدون برف نیز اتفاق بیفتد.

قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض نور خورشید در کنار آب، سطوح روشن و ماسه‌های روشن نیز می‌تواند میزان مواجهه چشم با UV را افزایش دهد. منابع مصنوعی UV مانند قوس جوشکاری نیز می‌توانند آسیب مشابهی ایجاد کنند.

برف کوری در اسکی چه خطری دارد؟

در اسکی، بینایی نقش بسیار مهمی در تشخیص مسیر، موانع، سرعت و سایر افراد حاضر در پیست دارد.

اگر بر اثر فوتوکراتیت دید فرد تار شود یا چشم‌ها به نور حساس شوند، ادامه اسکی می‌تواند خطرناک باشد.

آیا برف کوری با آفتاب‌سوختگی پوست ارتباط دارد؟

از نظر مکانیسم آسیب، شباهت زیادی وجود دارد. همان‌طور که پوست در اثر دریافت بیش از حد UV دچار آفتاب‌سوختگی می‌شود، سطح چشم نیز می‌تواند در اثر دریافت بیش از حد اشعه UV آسیب ببیند.

در فوتوکراتیت، بافت‌های سطحی چشم، به‌خصوص قرنیه و ملتحمه، تحت تأثیر قرار می‌گیرند.

برف کوری و ارتفاع؛ چرا ترکیب خطرناکی است؟

در کوهستان، چند عامل هم‌زمان می‌توانند چشم را تحت فشار قرار دهند: ارتفاع، افزایش تابش UV، انعکاس نور از برف و یخ، باد و هوای سرد و خشک.

به همین دلیل، عینک کوهنوردی را نباید یک وسیله جانبی یا صرفاً برای راحتی دید در نظر گرفت؛ این وسیله بخشی از تجهیزات ایمنی برنامه‌های کوهستانی است.

آیا افراد خاصی بیشتر در معرض خطر هستند؟

افرادی که مدت طولانی در محیط‌های برفی و مرتفع فعالیت می‌کنند، طبیعتاً بیشتر در معرض UV قرار دارند.

همچنین افرادی که از لنز تماسی استفاده می‌کنند یا سابقه برخی بیماری‌های چشمی دارند، ممکن است آسیب‌پذیری بیشتری داشته باشند و باید برای برنامه‌های کوهستانی برنامه‌ریزی دقیق‌تری انجام دهند.

اشتباهات رایج درباره برف کوری

چک‌لیست پیشگیری از برف کوری در کوهنوردی

جمع‌بندی؛ برف کوری را در کوهستان جدی بگیرید

برف کوری یا فوتوکراتیت یکی از مشکلاتی است که ممکن است بعد از یک روز طولانی در برف، یخ یا ارتفاعات آفتابی سراغ کوهنوردان و اسکی‌بازان بیاید. این عارضه معمولاً موقتی است و با استراحت چشم، دوری از UV و مراقبت مناسب طی یک تا دو روز بهتر می‌شود؛ اما کاهش دید در محیط کوهستان می‌تواند خطرات جدی ایجاد کند.

مهم‌ترین راه مقابله با برف کوری، پیشگیری است. استفاده از عینک مناسب با محافظت مؤثر در برابر UV، پوشش مناسب اطراف چشم و استفاده از آن حتی در روزهای ابری، می‌تواند خطر آسیب ناشی از اشعه فرابنفش را کاهش دهد.