آموزش کوهنوردیبدون دسته بندیدنیای کوهنوردیکوهنوردی
موضوعات داغ

همه چیز درباره بیماری ارتفاع

در ارتفاعات بالا، فشار هوای اطراف شما کاهش می یابد پس اکسیژن کمتری در هوا خواهد بود. افراد می توانند در ارتفاعات متوسط به راحتی زندگی کنند، اما بدن نیاز به انطباق با ارتفاع دارد و این موضوع زمانبر است. اگر شما به ارتفاع بالاتر از ۲۴۰۰ متری صعود کنید، ممکن است در معرض خطر عدم آسایش یا علایم خطرناک ناشی از تغییر ارتفاع قرار بگیرید. کسب اطلاعات کافی درباره بیماری ارتفاع، دلایل و انواع آن، همچنین روشهای جلوگیری و درمان و داروهای مرتبط برای همه کسانی که به طبیعت کوهستانی مراجعه می کنند از ضروریات است.

انواع بیماری ارتفاع

بیماری حاد ارتفاع

بیماری ارتفاع

علایم بیماری های ارتفاع که دارای خطر مرگ نیستند، بیماری حاد ارتفاع acute mountain sickness خوانده میشود. کوهنوردان و اسکی بازها در ارتفاع بالا در معرض این بیماری قرار می گیرند. نشانه های بیماری حاد ارتفاع با کم کردن ارتفاع کاهش می یابد. برای علایم سطح متوسط یک روز تاخیر قبل از صعود بیشتر می تواند باعث از بین رفتن این نشانه ها شود.

بیماری حاد ارتفاع حداقل خطر بین انواع بیماری ارتفاع را دارد. این بیماری تقریبا روی نیمی از افراد که بدون برنامه ریزی و استراحت کافی و هم هوایی از ارتفاع حدودی سطح دریا به ارتفاع ۳۵۰۰ متری می روند رخ می دهد.

بیماری های خطرناک ارتفاع

علایمی که در ارتفاع پدید می آیند را بایستی به شدت جدی گرفت، چرا که بعضی از مشکلات می توانند به بیماری های مرگ آور بیانجامند. یکی از واکنشهای خطرناک به ارتفاع به نام ادم مغزی ارتفاع بالا (high-altitude cerebral edema (HACE, شناخته میشود که مایعات در مغز جمع شده و عملکرد آن مختل می شود. یک بیمار مرتبط دیگر ادم ریوی high-altitude pulmonary edema است که HAPE  می تواند با یا بدون علایم هشدار دهنده اتفاق بیافتد. ادم ریوی باعث می شود که مایعات وارد ریه شوند. یک بیماری دیگر خونریزی شبکیه در ارتفاع بالا (HARH) است که می تواند باعث آسیب به چشم شود. کما و مرگ جدی ترین عواقب بیماری ارتفاع هستند.

بیماری ارتفاع بیشتر در افرادی اتفاق می افتد که سابقه قبلی این بیماری را داشته اند. درصورت صعود سریع احتمال آن بیشتر خواهد شد. اگر فشار تمرین در روزهای اول فشار ارتفاع زیاد باشد و شما قبل از صعود در ارتفاعات پایین زندگی کرده باشید نیز احتمال بروز بیماری افزایش خواهد یافت. چاقی و اضافه وزن نیز می تواند خطر بیماری ارتفاع را افزایش دهد. ژنتیک نیز می تواند باعث افزایش احتمال بیماری ارتفاع به خصوص در زمینه ادم ریوی شود.

مرتبط : ویتامین ها در کوهنوردی ، کوهنوردی و لاغری

نشانه ها

در زمانی که بدن در حال انطباق یافتن با ارتفاع هست این امکان وجود دارد که برخی از علایم آزاردهنده را تجربه کنید اما دلیلی برای نگرانی وجود ندارد. اینها شامل ، تنفس سریع، کوتاه شدن نفس ها با افزایش شدت فعالیت، برشهای مقطعی در تنفس در زمان خواب، و ادرار متناوب هستند. دو نشانه آخر به دلیل کمبود سطح دیوکسید کربن رخ می دهد که انطباق مغز و کلیه را هدف گرفته اند.

نشانه های جدی تر نیز در این مسیر رخ می دهند.

نشانه های بیماری حاد ارتفاع حداقل ۸ تا ۳۶ ساعت پس از صعود پدید می آید.

نشانه های بیماری حاد ارتفاع شامل موارد زیر هستند:

  • سردردی که با مسکنهای بدون نسخه آرام نمی شود.
  • حالت تهوع یا استفراغ.
  • سرگیجه یا سبک سری.
  • خستگی و ضعف.
  • مشکل در خواب.
  • از دست دادن اشتها.

ادم مغزی ارتفاع بالا

بیماری ارتفاع
خروج مایع از مویرگها و ایجاد فشار بین مغز و جمجمه

به عنوان بدترین حالت بیماری ارتفاع توسط بسیاری از متخصصان شناسایی شده است. این بیماری معمولا پس از علایم بیماری حاد ارتفاع بروز می کند. نشانه های این بیماری ممکن است به طور فوری مشاهده نشوند چرا که ممکن است بیماری در شب شروع شود. به دلیل اثری که این بیماری روی مغز می گذارد این امکان وجود دارد که خود فرد درک درستی نسبت به بروز آن نیابد. علایم ادم مغزی می تواند شامل موارد زیر باشد:

  • بدتر شدن سردرد و استفراغ.
  • راه رفتن به شکل گیج و تلوتلو خوردن.
  • گیجی و سراسیمگی.
  • فرسودگی.
  • توهم تصویری. دیدن چیزهایی که واقعیت ندارند.
  • تغییرات در توان تفکر.
  • تغییرات در رفتار نرمال.
  • کما در موارد پیشرفته.

ادم ریوی ارتفاع بالا

بیماری ارتفاع
سمت راست ادم ریوی.

واکنش ریه ها به شرایط ارتفاع بالا که میتواند با یا بدون سایر علایم ارتفاع بروز کند. کمبود اکسیژن میتواند باعث شود که رگهای خونی تنگ و محدود شوند و باعث فشار بیشتر در رگهای خونی گردند. این مساله باعث می شود که مایع از رگهای خونی به درون ریه رسوخ کند. نشانه های بیماری ارتفاع به شکل ادم ریوی اغلب در شب پدید می آیند و با تقلا بدتر می شوند. نشانه های ادم ریوی شامل موارد زیر هست:

  • سفتی یا پر بودن قفسه سینه.
  • اوج خستگی.
  • عدم توانایی در نفس کشیدن حتی در زمان استراحت.
  • لبها و ناخنهای آبی یا کبود.
  • سرفه، که می تواند همراه خلط صورتی باشد.
  • تب – البته میزان آن کمتر از ۳۸.۵ درجه سانتیگراد است.
  • نویز در هنگام نفس کشیدن با صداهای مانند زوزه و غل غل کردن.

تاری دید مهمترین علامت خونریزی شبکیه می باشد.

تشخیص بیماری ارتفاع

بیماری ارتفاع

شما باید بتوانید علایم اولیه بیماری ارتفاع را تشخیص دهید، چرا که عدم تشخیص یا تشخیص دیرهنگام میتواند خطرات جدی در ارتفاع بالا به همراه داشته باشد.

اگر تنها نشانه موجود شما، سردرد است باید صعود را متوقف کرده و از مسکن متوسط استفاده کنید. اگر سردرد از بین نرفت یا سایر علایم بروز کرد، احتمالا بیماری ارتفاع حاد دچار شده اید. این بیماری بدون آزمایش قابل شناسایی می باشد.

ادم مغزی ارتفاع بالا می تواند راه رفتن در مسیر مستقیم را دشوار کند، و در نحوه تفکر و شخصیت اختلال ایجاد کرده و باعث توهم شود. اگر شخصی در ارتفاع بالا این علایم را نشان داد می بایست فرض بر این گذاشته شود که ادم ریوی بروز کرده است. فرد با این علایم باید به سرعت ارتفاع کم کند و به مراقبت پزشکی برسد. تست MRI یکی از راههایی است که می تواند ورم مغزی را تشخیص دهد.

تشخیص ادم ریوی ارتفاعات بالا می تواند در مراحل اولیه دشوار باشد و شاید تنها علامت در اینجا خستگی است. علایم نگران کننده شامل سرفه خشک ، ضربان بالای قلب ، (بیش از صد بار در دقیقه) و تنگی نفس در زمان استراحت است. گوش کردن به صدای ریه با گوشی پزشکی ممکن است صدای ناهنجار ریه را مشخص کند. سطح اکسیژن خون کمتر از میزان مورد انتظار در ارتفاع مدنظر خواهد بود. اشعه ایکس ممکن است پرشدن ریه از مایع را مشخص نماید. خونریزی شبکیه را نیز یک پزشک می تواند به وسیله افتالموسکوپ تشخیص دهد.

مدت زمان پیش بینی شده بیماری ارتفاع

اگر شما در حال صعود هستید و به ارتفاعی که در آن احساس راحتی می کنید باز نگردید علایم ممکن است خطرناکتر و مرگ آور شوند. نشانه های بیماری حاد ارتفاع پس از دو یا سه روز استراحت در ارتفاع پایینتر از بین می روند. از بین رفتن علایم بیماری های ادم ریوی و مغزی گاها به هفته ها زمان و مراقبت پزشکی نیاز دارد.

پیشگیری

تغییر تدریجی در ارتفاع می تواند باعث شود که بدنتان به محیط با اکسیژن کمتر عادت کرده و احتمال درگیر شدن با انواع بیماری ارتفاع کاهش یابد. نرخ انطباق افراد متفاوت می باشد، اما به طور کلی چهار راهنما برای صعود بالای ۳۳۰۰ متری وجود دارند:

  • ارتفاع خود را هر شب بیش از سیصد متر افزایش ندهید.
  • هر دفعه که ارتفاع شما بیش از سه هزار فوت یا نهصد متر تغییر کرد، شب دوم پیش از آنکه به ارتفاع بالاتر بروید در اینجا بگذرانید.
  • فشار فیزیکی را در طول اولین روزهای صعود در ارتفاع در یک سطح منطقی محدود کنید.
  • در طول فعالیت در ارتفاع مقدار زیادی آب بنوشید.

اگر علایم بیماری ارتفاع بروز کرد، با متوقف کردن صعود یا فرود به ارتفاع پایینتر می توانید شرایط را کنترل کنید.

نشانه های متوسط انطباق با ارتفاع مانند سردرد را می توان با استفاده از ایبوپروفن کنترل یا متوقف کرد.

اگر سابقه قبلی بیماری ارتفاع دارید بهتر است قبل از مراجعه به ارتفاع با پزشک مشورت کنید تا گزینه دارویی برای شما در نظر گرفته شود. یکی از این داروها استازولامید و دیگری دگزامتازون می باشند. استازولامید می تواند باعث تکرر ادرار و حس مزه فلز در دهان شود.

اگر قبلا سابقه ادم ریوی داشته اید ممکن است لازم باشد از نیفدیپین (Procardia) یا داروی استنشاقی سالمترول salmeterol و یا هر دو در ارتفاعات بالاتر استفاده کنید. این داروها می توانند الگوی جریان خون در ریه ها را پایدار کنند.

مرتبط : هم هوایی در کوهنوردی ، نکات مهم هم هوایی

درمان

موج کوه

اولین قانون برای درمان بیماری حاد ارتفاع متوقف کردن صعود تا زمانی است که نشانه ها به طور کامل از بین رفته باشند. اگر نشانه ها حادتر شده یا علایم ادم ریوی و مغزی بروز کنند باید با سرعت هر چه بیشتر به ارتفاع پایینتر بازگشت. که حتی این کار باید در نیمه شب هم صورت پذیرد. ماندن در ارتفاع یا ادامه دادن صعود به بدتر شدن علایم و شرایط منجر خواهد شد.

به همراه رفتن در ارتفاع پایین می توان از داروهای مسکن و استراحت برای بهبودی بهره برد. مصرف استازولامید می تواند به ریکاوری سرعت بخشد. این دارو باعث بالانس محیط شیمیایی بدن شده و نفس کشیدن را راحتتر می کند.

اگر شرایط به گونه ای است که امکان فرود سریع نیست، استفاده از اکسیژن کمکی و دگزامتازون می تواند جلوی پیشرفت بیماری را بگیرد. استفاده از محفظه فشار قابل حمل نیز از راههای دیگر کنترل بیماریست. راههای درمانی در ادم ریوی نیز می تواند شامل اکسیژن کمکی و نیفدیپین باشد.

مرتبط : آشنایی با بهمن ، استقامت در کوهنوردی ، باشگاه آمادگی جسمانی و سنگنوردی موج

بهبودی بیماری

بهبودی بیماری ارتفاع بستگی به شدت بیماری و سرعت بازگشت به ارتفاعات پایینتر دارد. در بسیاری از موارد چند روز پس از بازگشت علایم برطرف شده و امکان ادامه فعالیت میسر می شود.

منبع : مجله سلامت دانشگاه هاروارد. بازگردان به فارسی توسط مهدی جباریان/ تقدیم به آیدین بزرگی، پویا کیوان و مجتبی جراحی/ یادشان گرامی.

امتیاز کاربران: ۴.۱۸ ( ۳ رای)
بنر تبلیغاتی باشگاه ورزشی موج
برچسب ها

mojekooh

*مهدی جباریان : شروع فعالیت کوهنوردی 1376 برخی صعودهای شاخص: • گشایش مسیر در دیواره پاتخت ، زمستانی ، سبک آلپی • رکورد صعود چهارجبهه دماوند در 25 ساعت و سی دقیقه:شروع از گوسفندسرا، مسیرهای جنوبی، غربی، شمالی، شمال شرقی، پایان در گوسفندسرا • صعود سه جبهه دماوند در 21 ساعت: شروع از گوسفندسرا، مسیرهای جنوبی، شمالی و شمال شرقی • رکورد صعود آزاد انفرادی دهلیز مرکزی یخار از معدن تا انتهای یخچال در 12 ساعت • صعود زمستانی دماوند 9 مرتبه: گرده شرقی(تیغه های یخار)، جنوبی، شمالی، یکروزه... • صعود دماوند مجموعا 85 مرتبه در فصول مختلف یالهای گوناگون. • صعود زمستانی گرده شرقی سرکچال به خلنو • صعود زمستانی قلل شاخک و علم کوه از مسیر سیاسنگا • رکورد صعود سرعتی آزاد انفرادی گرده آلمانها از ونداربن تا تنگ گلو در 7 ساعت و سی و سه دقیقه • تلاش برای صعود زمستانی آلپی ترکیبی دیواره علم کوه مسیر هاری رست، صعود برتر سال 96 • صعود به گرده آلمانها دوازده مرتبه در فصل بهار و تابستان و پاییز – صعود یکروزه گرده آلمانها • صعود یکروزه دیواره علم کوه، مسیر هاری رست از ونداربن به ونداربن بدون بارگذاری 21:33 ساعت • صعود دو مسیر هاری رست و فرانسوی های دیواره علم کوه در یک روز • رکورد عبور از البرز، شروع دربند توچال تا آزادکوه کلاک ، 102 کیلومتر، 9000 متر صعود در 46 ساعت • رکورد صعود سرعتی خط الراس دوبرار در 17 ساعت و نه دقیقه • صعود سرعتی از پل خواب توچال کلک چال جمشیدیه در 15 ساعت و 20 دقیقه • صعود یکروزه از دربند توچال تا سرکچال سپیدستان در 23 ساعت و 50 دقیقه ، 65 کیلومتر، • صعود قله خان تنگری 7010 متر • تلاش برای صعود قله ماناسلو 8163 متر • صعود یخچالهای شمالی سبلان، کسری، یخار • صعود و تمرین سنگنوردی در دیواره های شروین، پلخواب، بیستون.... • گشایش مسیر در دیواره های کاسونک، شروین، اوسون ترکیبی ... • مربی کوهپیمایی درجه سه سایر: کمربند مشکی جودو دان یک

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن