اگر کمی در مسیرهای کوهنوردی قدم بزنید، بهراحتی متوجه میشوید که کوهنوردان دو دستهاند: آنهایی که باتوم را عضوی جداییناپذیر از تجهیزات خود میدانند و آنهایی که هنوز به آن اعتماد ندارند یا فکر میکنند تجربه طبیعی راهرفتن را خراب...
اگر کمی در مسیرهای کوهنوردی قدم بزنید، بهراحتی متوجه میشوید که کوهنوردان دو دستهاند: آنهایی که باتوم را عضوی جداییناپذیر از تجهیزات خود میدانند و آنهایی که هنوز به آن اعتماد ندارند یا فکر میکنند تجربه طبیعی راهرفتن را خراب میکند. اما پشت این اختلاف نظر، یک سؤال مهمتر و علمیتر وجود دارد: آیا باتوم کوهنوردی واقعاً روی سرعت حرکت، فشار واردشده به زانوها و کارایی بدن تأثیر دارد؟
این مقاله پاسخی جامع و علمی به همین سؤال است؛ پاسخی که شاید در پایان آن، نگاه شما نسبت به یک جفت باتوم ساده کاملاً تغییر کند.
برخلاف تصور، باتومهای مدرن کوهنوردی یک اختراع لوکس جدید نیستند؛ بلکه نسخه تکاملیافته همان عصاهای چوبی هستند که قرنها پیش برای حفظ تعادل در شیبها استفاده میشد.
اما از دهه ۱۹۸۰ به بعد، محققان ورزشی شروع کردند به اندازهگیری تأثیر واقعی این وسیله بر بدن. نتیجه؟ دادههایی که نشان میداد باتوم نه یک وسیله اضافی، بلکه ابزاری موثر برای کاهش فشار مفاصل و افزایش کارایی است.
پژوهشهای دانشگاه Northumbria نشان میدهد که هنگام فرود از شیبهای تند، استفاده از باتوم میتواند تا ۲۵٪ از فشار وارده روی مفصل زانو و تاندون پاتلا را کاهش دهد.
اما چرا؟
اگر تجربه درد جلوی زانو یا Patellofemoral Pain را داشتهاید، میدانید که کوچکترین کاهش فشار، چهقدر در طول مسیر مؤثر است.
درد جلوی زانو یا Patellofemoral Pain Syndrome یکی از شایعترین مشکلات بین کوهنوردان است و معمولاً هنگام فرود، پایین رفتن از پلهها و حتی نشستن طولانی تشدید میشود. این درد در اثر افزایش فشار روی مفصل کشکک، ضعف عضلات چهارسر یا الگوی نادرست قدمبرداری ایجاد میشود.
تحقیقات بیومکانیک نشان میدهد که هنگام فرود از شیب، فشار وارده بر مفصل کشکک میتواند تا ۳٫۵ برابر وزن بدن افزایش یابد. استفاده از باتوم بخشی از این بار را به عضلات بالاتنه منتقل کرده و میتواند میزان فشار را بین ۲۰ تا ۲۵٪ کاهش دهد.
به همین دلیل، برای کوهنوردانی که سابقه درد جلوی زانو دارند، باتوم نهتنها یک ابزار کمکی، بلکه یک وسیله پیشگیرانه و محافظ مفصل محسوب میشود.
طرح اسکنهای سهبعدی نشان دادهاند که باتومها باعث میشوند مرکز ثقل بدن در هنگام فرود، باثباتتر حرکت کند. این موضوع خصوصاً برای افرادی که گودی کمر یا ضعف در عضلات شکم و کمر دارند اهمیت زیادی دارد.
در نتیجه:
بله، اما در حد معقول.
مطالعات EMG نشان میدهند که عضلات پشت بازو، سرشانه و ساعد در زمان استفاده از باتوم فعالیت ۱۵ تا ۲۰٪ بیشتری نسبت به راهرفتن عادی دارند.
این افزایش فعالیت نه تنها زیانآور نیست، بلکه کمک میکند انرژی بدن توزیع شود و پاها دیرتر خسته شوند.
استفاده از باتوم کوهنوردی نهتنها بار روی زانوها را کاهش میدهد، بلکه باعث افزایش درگیری عضلات بالاتنه نیز میشود. بر اساس مطالعات EMG، عضلات شانه و پشت بازو هنگام استفاده از باتوم بین ۱۵ تا ۲۵٪ بیشتر فعال میشوند. این افزایش فعالیت در حدی نیست که موجب افزایش حجم عضله شود، اما بهطور قابلتوجهی استقامت و قدرت کاربردی بالاتنه را تقویت میکند.
تکرارهای مداوم کاشتن و جلو بردن باتوم، عضلات دلتوئید، تریسپس و ثباتدهندههای کتف را درگیر کرده و باعث میشود بالاتنه در مسیرهای طولانی پایدارتر، قویتر و کمخطرتر عمل کند. در نهایت، توزیع انرژی بین دستها و پاها سبب میشود پاها دیرتر خسته شوند و توان حرکتی افزایش یابد.
این یکی از بزرگترین بحثها بین کوهنوردان است. عدهای میگویند باتوم سرعت را پایین میآورد چون دستوپاگیر است، عدهای هم قسم میخورند که با باتوم سریعتر حرکت میکنند.
اما واقعیت چیست؟
تحقیقات میگویند: سرعت متوسط در مسیرهای شیبدار رو به بالا با باتوم حدود ۵ تا ۷٪ افزایش مییابد.
دلیل؟
این یعنی در یک مسیر ۴ ساعته، شما حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زودتر به مقصد میرسید.
سرعت در فرود معمولاً بهخاطر ترس از آسیبدیدگی یا لغزش کم میشود. باتوم این بخش را تا ۱۲٪ سریعتر میکند زیرا:
دقیقاً به همین دلیل است که اکثر راهنماهای حرفه ای در مسیرهای یخچالی و فرود سخت، استفاده از باتوم را اجباری میدانند.
در زمینهای هموار، باتوم تأثیر قابلتوجهی روی سرعت ندارد—نه افزایش، نه کاهش.
البته برای کسانی که پیاده روی نوردیک Nordic Walking انجام میدهند، میزان کالریسوزی تا ۴۰٪ بیشتر میشود.
در این شرایط نهتنها عملکرد بهتر میشود، بلکه امنیت حرکت نیز افزایش پیدا میکند.
در این شرایط، آزادی حرکتی بدون باتوم ممکن است بهتر باشد.
گاهی گفته میشود که باتوم باعث میشود عضلات پا کمتر کار کنند و در درازمدت ضعیف شوند.
این تصور غلط است.
پژوهشها نشان میدهند:
در مجموع، باتوم بدن را تنبل نمیکند؛ بلکه باعث میشود با مصرف انرژی کمتر، مسافت بیشتری طی کنید.
بیشتر کسانی که تجربه خوبی از باتوم ندارند، این اشتباهات را دارند:
ارتفاع استاندارد:
بند باید از پایین وارد شود و دور مچ قرار گیرد.
این کار ۳۰٪ از فشار مچ را کم میکند و کنترل بیشتری میدهد.
استفاده اشتباه، انرژی مصرفی را بالا میبرد.
یک مطالعه از Journal of Sports Science نشان میدهد که استفاده از باتوم در مسیرهای شیبدار باعث:
در نتیجه، بدن انرژی بیشتری میسوزاند اما توان بیشتری برای ادامه مسیر خواهد داشت.
به همین دلیل است که کوهنوردان سرعتی (Fast Hikers) و تریل رانرها عاشق باتوم هستند.
استفاده از باتوم کوهنوردی فشار واردشده روی زانو و کمر را کاهش میدهد، اما از نظر فیزیولوژیکی باعث کاهش ضربان قلب نمیشود. تحقیقات ورزشی نشان میدهد که هنگام استفاده از باتوم، عضلات بالاتنه نیز فعال میشوند و این موضوع میتواند ضربان قلب را حدود ۵ تا ۱۰٪ افزایش دهد.
با این حال، این افزایش ضربان قلب به معنای فشار بیشتر نیست؛ بلکه موجب توزیع بهتر بار بین عضلات، کاهش خستگی پاها، ثبات بیشتر در مسیر و افزایش ایمنی حرکت میشود. به همین دلیل، بسیاری از کوهنوردان در پیمایشهای طولانی با باتوم احساس راحتی و کارایی بیشتری میکنند.
اگر بخواهیم فقط در یک جمله پاسخ دهیم:
باتوم نه تنها یک وسیله حمایتی برای مبتدیها نیست، بلکه یک کمکابزار برای حرفهایهاست تا توان بدن را پخش کنند و دیرتر خسته شوند.
البته در مسیرهای فنی یا صخرهای، بهتر است آن را جمع کنید تا آزادی حرکتی بیشتری داشته باشید.
اگر به سلامت مفاصل زانو، سرعت پیمایش و حفظ انرژی اهمیت میدهید، پاسخ مشخص است: باتوم یک انتخاب هوشمندانه است.
آمادهای مسیر بعدیات را راحتتر و ایمنتر طی کنی؟
🥾 دیدن مجموعه کامل باتومهاآیا سؤالی دارید؟
همین حالا با ما تماس بگیرید تا کارشناسان ما شما را راهنمایی کنند.
