صعود زمستانی به قلههای هشتهزارمتری همواره در مرز باریکی میان موفقیت و فاجعه قرار دارد؛ جایی که کوچکترین تصمیم یا تغییر شرایط میتواند به بهایی سنگین تمام شود. زمستان ۲۰۲۶، قله ماکالو، پنجمین کوه مرتفع جهان با ارتفاع ۸۴۸۵ متر، بار دیگر صحنه یکی از تلخترین حوادث کوهنوردی سالهای اخیر شد؛ حادثهای که به مرگ یکی از شرپاهای باتجربه و ناپدید شدن یک کوهنورد ایرانی انجامید.
صعودی که موفق به نظر میرسید
در میانه زمستان، تیمی کوچک شامل سه شرپای نپالی و یک کوهنورد ایرانی برای تلاش در مسیر صعود زمستانی ماکالو راهی این قله شدند. اعضای تیم عبارت بودند از سنو شرپا بهعنوان راهنمای اصلی، برادرش فوربا اونگل شرپا، لاکپا رینجی شرپا و ابوالفضل گوزلی کوهنورد ایرانی.
در روز صعود نهایی، شرایط جوی نسبتاً پایدار گزارش شد و تیم توانست در ساعات اولیه صبح خود را به قله برساند. صعود زمستانی ماکالو بهخودیخود دستاوردی بزرگ محسوب میشود و در آن لحظه، همه چیز نشانه یک بازگشت موفق داشت. اما همانطور که بارها در کوهستانهای بلند دیده شده، خطر واقعی اغلب در مسیر فرود آغاز میشود.
آغاز فاجعه در مسیر بازگشت
پس از ترک قله و در مسیر پایینآمدن به سمت کمپهای بالا، تیم در محدودهای نزدیک به کمپ چهارم (حدود ۷۵۰۰ متر) با شرایطی روبهرو شد که در ظاهر فنی و پیچیده به نظر نمیرسید. شیب مسیر ملایمتر بود، اما سطح یخزده و سخت، حرکت را بهشدت لغزنده کرده بود.
در همین بخش، فوربا اونگل شرپا بهطور ناگهانی تعادل خود را از دست داد و سقوط کرد. سقوط او بسیار سریع و مهارناپذیر بود و حدود ۲۰۰ متر به پایین پرت شد. شدت سقوط به حدی بود که هیچ شانسی برای زنده ماندن باقی نگذاشت. این حادثه شوک بزرگی به تیم وارد کرد؛ چرا که فوربا نهتنها یک شرپای باتجربه، بلکه برادر سنو شرپا و یکی از ستونهای اصلی تیم محسوب میشد.
تصمیم سرنوشتساز سنو شرپا
پس از سقوط فوربا، سنو شرپا در شرایطی بهشدت بحرانی قرار گرفت. از یکسو شوک از دست دادن برادر، و از سوی دیگر مسئولیت جان مشتری خود. او تصمیم گرفت برای بررسی وضعیت برادرش به پایین برود. پیش از ترک محل، از ابوالفضل گوزلی خواست که در نقطهای امن منتظر بماند تا او بازگردد.
این تصمیم از نظر اصول راهنمایی در ارتفاع بالا منطقی بود؛ چرا که حرکت انفرادی در ارتفاع بیش از ۷۰۰۰ متر، آن هم پس از صعود قله و در سرمای زمستان، ریسک بسیار بالایی دارد.
حرکت انفرادی گوزلی و ناپدید شدن
به نقل از اکسپلورروب و شرپاهای تیم، زمانی که سنو شرپا برای جستوجوی برادرش پایین رفت، ابوالفضل گوزلی برخلاف توصیه راهنما تصمیم گرفت بهتنهایی به سمت کمپ سوم حرکت کند. هنوز مشخص نیست که این تصمیم از روی خستگی شدید، فشار سرما، نگرانی برای پایین رفتن سریعتر یا اعتماد بیشازحد به توانایی فردی گرفته شده است.
آخرین مشاهده ثبتشده از گوزلی، ایستادن او روی یک برآمدگی کوچک برفی در مسیر فرود بود. پس از آن، دیگر هیچ رد یا نشانهای از او دیده نشد. زمانی که سنو شرپا به محل بازگشت، گوزلی دیگر آنجا نبود و مسیر در اثر باد و برف تازه، ردپاها را کاملاً محو کرده بود.
شرایط جوی و ناکامی جستوجو
پس از گزارش ناپدید شدن گوزلی، تلاشهایی برای جستوجوی او آغاز شد. اما شرایط زمستانی ماکالو بهسرعت بدتر شد. بادهای شدید، دمای بسیار پایین و دید محدود، امکان ادامه جستوجو را از تیمهای حاضر گرفت. حتی پیدا کردن محل دقیق سقوط فوربا اونگل شرپا نیز ممکن نشد.
در نهایت، با گذشت چند روز و وخامت شرایط، عملیات جستوجو متوقف شد. در چنین ارتفاعی و با توجه به سرمای شدید زمستان، احتمال زنده ماندن یک کوهنورد بدون پشتیبانی و اکسیژن، عملاً نزدیک به صفر ارزیابی شد.
متأسفانه، هوای فوقالعاده نامساعد، با بادهای سهمگین و دیدِ کم، مانع از موفقیت هر دو عملیات شد. شرایط به حدی خطرناک بود که ادامه جستجو، جان نجاتدهندگان را به طور جدی تهدید میکرد. در عملیات دوم، سانو شرپا، سرپرست باتجربۀ اکسپدیشن، مصدوم شد و با آسیب دیدگی پا مجبور به عقبنشینی به کمپ پایه گردید. او و یکی از اعضای تیم که حال مساعدی نداشت، با هلیکوپتر به بیمارستان منتقل شدند. در نهایت، با پیشبینی بدتر شدن هوا در روزهای آینده، عملیات به طور کامل متوقف شد.
مسئله بیمه؛ واقعیتی تلخ
یکی از جنبههای مهم و بحثبرانگیز این حادثه، موضوع بیمه ابوالفضل گوزلی بود. بر اساس اطلاعات ارائهشده توسط تیم راهنمایی، مشخص شد که او بیمه معتبر برای فعالیت در ارتفاعات بالای ۸۰۰۰ متر نداشته است. این مسئله نهتنها عملیات نجات را با چالش جدی مالی مواجه کرد، بلکه فشار سنگینی بر شرکت راهنما و شرپاها وارد آورد.
در صعودهای تجاری هشتهزارمتری، بیمه نقش حیاتی در تأمین هزینههای احتمالی نجات، هلیکوپتر، نیروی انسانی و پشتیبانی پزشکی دارد. نبود بیمه در چنین شرایطی، عملاً دست تیم را برای ادامه جستوجوی گسترده میبندد.
آسیبدیدگی سایر اعضای تیم
پیامدهای این فاجعه به همینجا ختم نشد. سنو شرپا در جریان تلاش برای جستوجوی برادر و مشتری خود، دچار آسیبدیدگی از ناحیه پا شد و نیاز به انتقال پزشکی پیدا کرد. لاکپا رینجی شرپا نیز علائم سرمازدگی در انگشتان دست را تجربه کرد که نشاندهنده شدت شرایط محیطی در آن ارتفاع بود.
«در صعودهای زمستانی، استفاده از پوشاک تخصصی کوهنوردی ارتفاع بالا و تجهیزات ایمنی مناسب مانند دستکش کوهنوردی حرفه ای نقش حیاتی دارد.»
تحلیل تصمیمها و درسهای ماکالو
حادثه ماکالو بار دیگر نشان داد که در کوهنوردی ارتفاع بالا، حتی بخش های «بهظاهر ساده» نیز میتوانند کشنده باشند. عدم استفاده از طناب در بخشهای غیر فنی، تصمیم به حرکت انفرادی در ارتفاع زیاد و فشار روانی پس از یک حادثه، زنجیرهای از تصمیمها را شکل داد که در نهایت به یک فاجعه انسانی انجامید.
پایان باز؛ کوهی که راز را نگه داشت
ماکالو، این غول سرد و خاموش هیمالیا، پیکر فوربا اونگل شرپا و سرنوشت نامعلوم ابوالفضل گوزلی را در دل خود نگه داشت. حادثهای که با صعودی موفق آغاز شد، به یکی از تلخترین تراژدیهای زمستانی کوهنوردی سالهای اخیر بدل شد و بار دیگر نشان داد که کوهستان، حتی در لحظات پیروزی، هرگز جای خطا را نمیبخشد.
